Ik ben mijn wachtwoord vergeten

Nieuws

Sturen op bodemvruchtbaarheid

Een goede bodemvruchtbaarheid is de basis voor efficiënt nutriëntengebruik. De afgelopen 14 jaar hebben Koeien & Kansen-bedrijven de nutriënten N en P op efficiënte wijze benut zonder de (gemiddelde) bodemvruchtbaarheid aan te tasten.

We hebben de ontwikkeling van het organische-stofgehalte geanalyseerd voor bedrijven op verschillende bodemtypes. Uit de studie bleek dat het organische-stofgehalte nergens onder druk staat. Ook het P-AL getal (de fosfaattoestand van de bodem) was in orde. Wel waren binnen de bedrijven opmerkelijke verschillen te zien tussen de diverse percelen.

Forse verschillen huis- en veldkavels
Afhankelijk van de verkaveling zagen we binnen bedrijven aanzienlijke verschillen in het ‘niveau’ en vooral de ontwikkeling van het organische-stofgehalte en P-AL getal. Er zijn (nog) geen aanwijzingen dat de fosfaattoestand ergens bemestingskundig tot ‘laag’ of ‘onvoldoende’ is gedaald.
Vaak worden percelen die op ruime afstand liggen van bedrijfsgebouwen – de zogenaamde veldkavels – vooral gebruikt voor akkerbouw. Soms wordt daar relatief weinig dierlijke mest gebruikt. De huiskavel daarentegen, wordt vooral gebruikt voor grasland met relatief hoge mestgiften. Dit leidt tot een ongelijkmatige verdeling van organische stof en fosfaat. Het gevolg is een afname van de bodemvruchtbaarheid op de veldkavels. We zagen vaak dat de percelen met een hoge beginwaarde van organische stof en P-AL dit niveau niet kunnen handhaven en dat op percelen met een relatief lage beginwaarde juist een toename optreedt.

Sturingsmogelijkheden
Om te bepalen of en hoe je de bodemvruchtbaarheid zou moeten sturen, is eerst een analyse nodig. We stellen de volgende stappen voor:
1. Analyseren van de toestand en ontwikkeling in kavels en percelen.
2. Vergelijken van de toestand en ontwikkeling met kritische niveaus zoals aangegeven door adviezen.
3. Aanwijzen van kavels en percelen waar bijsturen nodig is.
4. Kiezen van passende maatregelen. Is eenmaal vastgesteld wat wenselijk is, dan kun je kiezen uit diverse mogelijkheden. Enkele maatregelen die al op ‘Koeien & Kansen’-bedrijven zijn genomen:
• Vruchtwisseling van gras en maïs om organische stof uit mest en gewasresten gelijk te verdelen;
• Vruchtwisseling om de bodem rul te houden en fosfaat goed beschikbaar;
• Telen van een goed vanggewas om de aanvoer van organische stof naar de bodem te verhogen (liefst door onderzaai);
• Gebruik van kracht- en ruwvoer met minder eiwit en fosfaat. Hierdoor kan er meer organische stof met dierlijke mest geplaatst kan worden binnen de gebruiksruimte. Deze maatregel wordt gecombineerd met gebruik maken van BEX/deelname aan de Kringloop-Wijzer (alle bedrijven);
• Ondiepe bodembewerking bij herinzaai om te voorkomen dat organische stof en fosfaat wordt verplaatst naar diepere bodemlagen;
• Gericht plaatsen van dierlijke mest afhankelijk van de samenstelling; mest met een hoogfosfaatgehalte naar fosfaatbehoeftige percelen.
Er zijn dus zeker mogelijkheden om te sturen! Maar per bedrijf is maatwerk nodig. Houd er rekening mee dat maatregelen om de bodemvruchtbaarheid te verbeteren niet snel leiden tot meetbare resultaten. Sturen op bodemvruchtbaarheid is een kwestie van lange adem.

Jouke Oenema en Koos Verloop
Plant Research International