Residu, hoe ziet het eigenlijk | AkkerNET
Ik ben mijn wachtwoord vergeten

Nieuws

Residu, hoe ziet het eigenlijk

afbeelding van Ulko Stoll

Al weer enige tijd geleden heeft Wim Petersen van Bayer op een studieclubbijeenkomst van Vollegrondsgroente.net een uitgebreide uitleg gegeven over de achtergronden van residu en de daarbij horende meetmethodes Er zijn nog al wat zaken die spelen rond residu en die effect hebben op normering met MRL. Petersen begint zijn verhaal met de constatering dat “de wereld van de teler significant is veranderd in de laatste eeuw”. Het gaat niet alleen maar over een goed product maar ook over de productiemethoden, de certificering, de wetgeving en de bovenwettelijke eisen. Daarbij is gekomen dat de omgeving meekijkt, een oordeel heeft en meebeslist over producten en productiewijzen. Dit leidt o.a. tot een focus op residu.
 
Handelsnorm
Residu zijn resten van gewasbeschermingsmiddelen die achterblijven op het gewas. Daarbij zijn er zowel residuen door toepassingen in de teelt als van toepassingen na de oogst om producten te beschermen tijdens de bewaring. Naast residu zijn er een aantal begrippen die op één of andere manier te maken hebben met residu:
 
MRL (Maximum Residu Level) is een handelsnorm die wordt bepaald voor voedingsmiddelen die in de handel worden gebracht. MRL is geen risiconorm maar een handelsnorm. Voor de hele EU is de MRL gelijk. De MRL wordt vastgesteld op basis van toepassing die landbouwkundig gezien noodzakelijk is voor een effectieve bestrijding. Het uitgangspunt daarbij is een goede agrarische praktijk (GAP). De MRL is vastgesteld op basis van landbouwkundige noodzaak.
 
ADI (Acceptabele Dagelijkse Inname) is de gemiddelde hoeveelheid van een stof die gedurende een heel leven dagelijks kan worden ingenomen zonder gezondheidsrisico’s. De ADI berekening is van belang bij toelatingen, niet bij incidentele overschrijdingen van de MRL.
 
ARFD (Acute Referentie Dosis) is de hoeveelheid stof die je gedurende 1 maand of 1 dag kunt innemen zonder dat dit enig gezondheidseffect heeft. Bij overschrijding van de MRL wordt er gelijk gekeken of er een acuut gezondheidsrisico is.
 
Veiligheidsfactor
De ADI en de ARFD zijn toxicologische normen deze worden vastgesteld in diverse studies.
- De lange termijn studies onderzoeken de hoeveelheid product/kg lichaamsgewicht die een mens gedurende zijn hele leven dagelijks kan opnemen zonder enig effect. Dit leidt tot de ADI.
- De korte termijn studies onderzoeken de hoeveelheid product/kg lichaamsgewicht die een mens in korte tijd kan opnemen (bijvoorbeeld 1 maand of 1 dag) zonder dat er effect is. Dit leidt tot de ARFD.
Vervolgens wordt er een veiligheidsfactor van 100 overheen gelegd om tot een norm te komen. Dus als de korte termijn onderzoek is vastgesteld op 100 waarbij geen effect wordt aangetoond in onderzoek, dan wordt de ARFD vastgesteld op 1.
 
MRL is niet uniform
De vaststelling van MRL’s wordt vastgesteld door de combinatie van studies naar effecten op basis van bijvoorbeeld diëten en blootstelling. Hier worden effectiviteitsonderzoeken meegenomen. De MRL mag nooit scherper zijn dan de ADI en de ARFD.
In de praktijk blijkt dat de MRL als handelsnorm wordt gehanteerd waarbij afnemers aanvullende eisen stellen t.a.v. een percentage van de MRL en het aantal stoffen dat mag worden teruggevonden.
De MRL wordt in Europa vastgesteld op basis van de meest kritische GAP in Europa. De EU-MRL staat voor vrij handelsverkeer in Europa.
Nu betekent dat er een EU norm is inderdaad ook dat er ander normen zijn. MRL’s zijn wereldwijd niet gelijk. Dat komt door verschillen in teeltmethoden ander indeling van gewasgroepen andere toepassingen en afwijkende rekenmodellen. Dat betekent in geval van Export dat lokale normering goed bekend moet zijn. De exporteur moet voldoen aan de eisen van het importerend land.
 
 
Niet bekend residu
In de praktijk komt het af en toe voor dat residuen worden aangetoond van middelen die in de teelt niet gebruikt zijn. Drift, niet schoongemaakte apparatuur of middel dat in de bodem zit zijn de oorzaken hier van. Dat kan twee consequenties hebben voor de afzet:
- Is er residu gevonden van niet toegediende middelen maar is er wel een vastgestelde MRL van deze stof: dan mag het product verhandeld worden.
- Wanneer er geen MRL is dan mag het product niet in het handelsverkeer worden gebracht.
 
Uit het relaas van Petersen blijkt dat de focus op MRL vanuit het handelsperspectief logisch is maar dat MRL met voedselveiligheid weinig te maken heeft, daar zeggen de ADI en ARFD meer over. Al is de MRL dan vastgelegd op basis van goede agrarische praktijk, een omgekeerde redenatie waarin MRL iets duidelijk maakt over de werking van middelen gaat niet op. Effectiviteitsonderzoek is geen residu onderzoek. Ook blijkt dat MRL niet uniform is. In geval van export buiten de EU betekent dat extra aandacht.
 
 
Ulko Stoll